IMMANUEL KANT. ( 1724 – 1804)

 

IMMANUEL KANT. ( 1724 – 1804)

Là một trong những triết gia cổ điển vĩ đại nhất của lịch sử tư tưởng nhân loại.

Ông cùng với G. W. F Hegel là những triết gia mà công trình của họ khiến hậu thế ung hết mẹ cả thủ!

Riêng với cuốn “ Phê phán lý tính thuần túy” - cuốn sách quan trọng nhất của Kant, đồng thời cũng là một trong những cuốn sách quan trọng nhất viết về triết học hiện đại – thì tôi đã đánh vần từ những năm 2 mấy tuổi, đến nay vẫn he he ... hì hục đánh vần!

Các anh chị mắt toét răng vẩu thường nghĩ, triết học là cái gì đó xa vời, chả liên quan đến thực tế!

Thực ra là trái lại, triết học hiện diện trong mọi lĩnh vực đời sống, từ các cấu trúc vĩ mô đến bán... trà đá!

Trong khoa Chính trị học – nơi đạo tạo chính trị gia, hoặc các nhà nghiên cứu về chính trị - nó được gắn liền với môn triết học.

Quay lại với Kant. Như nhiều triết gia trứ danh khác, ông ngâm cíu nhiều lĩnh vực đời sống xã hội.

Về thế giới quan, ông phát minh ra khái niệm “ Vật tự nó” trứ danh bất hủ.

Vật tự nó chính là thế giới khách quan, không phụ thuộc vào chủ thể nhận thức là ta – con người.

Chẳng hạn, chồng các chị là CHỒNG CỦA CÁC CHỊ, đồng thời đếch phải CHỒNG CỦA CÁC CHỊ. Hắn là VẬT TỰ NÓ, là khách quan, không phụ thuộc các chị, hay là dù các chị có đó hay không, quan niệm về nó thế nào, thì nó vẫn tồn tại TỰ NÓ.

Và nguyên tắc là, chỉ có thể nhận thức được Hiện tượng bề ngoài. Những thứ mà các anh chị TƯỞNG là BẢN CHÂT thực ra vẫn chỉ là HIỆN TƯỢNG, tức là những cái đang THỂ HIỆN ra, để các anh chị nhận thức.

“ Vật tự nó” về bản chất là “ Bất khả tri” tức là không thể nhận thức!

Giờ anh chị nào từng có vợ / chồng, ở với nhau vài chục năm rồi, có dám mở mồm nói rằng tôi hiển anh ấy/ cô ấy rõ như lòng bàn tay không?

Nếu ai dám nói thế, tôi khẳng định ngay là đồ ngốc!

Vì ngay những người sống bên nhau cả đời, tưởng như thuộc hết chân tơ kẽ tóc về nhau, ấy vậy mà bỗng dưng một ngày họ vẫn bất ngờ, ngỡ ngàng, rằng mình chả hiểu gì về bạn đời cả, he he....

Vì bạn đời của anh chị là “ vật tự nó”. Thế giới khách quan cũng vậy!

Khi hiểu rõ điều này, thì chả có đéo gì phải bất ngờ cả, nghe chưa!

Về đạo đức học, Kant phản đối quyết liệt thuyết Vị lợi, không chỉ thuyết vị lợi Bentham, ngay cả Thuyết vị lợi trứ danh của J. S. Mill.

Vì sao?

Với thuyết vị lợi, người ta đánh giá giá trị đạo đức dựa vào KẾT QUẢ, không quan tâm động cơ là gì.

Với Kant thì ngược lại, mọi giá trị đạo đức phải đánh giá bởi ĐỘNG CƠ.

Chẳng hạn, việc làm Từ thiện một thời từng được tranh luận trên truyền hình và chị Tạ Bích Loan xinh đẹp đã quay người tham dự bằng câu hỏi trứ danh “Để làm gì?”

Với người vị lợi, tôi chỉ cần biết rằng tôi đã đem đến nhiều niềm vui cho những người đói khổ, vậy là tốt rồi! Đó là giá trị đạo đức được đánh giá bởi KÊT QUẢ.

Nhưng với Kant, nếu hành động từ thiện đó không xuất phát từ ĐỘNG CƠ tốt, thì vẫn chưa thể coi là tốt, chẳng hạn anh làm tử thiện để lấy danh tiếng, số má, hoặc để hạ nhục chính quyền chẳng hạn. Cùng là hành động từ thiện, nhưng động cơ của anh đâu phải vì chính những người cần được từ thiện?

Vậy động cơ chính đáng, theo Kant là gì?

Là động cơ không bị chi phối bởi các tác nhân NGOẠI TRỊ ( Khái niệm đối lập với TỰ TRỊ) Nghĩa là con người hành động chỉ bởi các động cơ TỰ TRỊ, là nghĩa vụ của LƯƠNG TRI, có tính chất TIÊN NGHIỆM.

He he ... rắc rối nhể?

Nếu Lương Tri của tôi là do anh dạy tôi, hoặc do hệ thống giáo dục tạo ra, ấy là LƯƠNG TRI HẬU NGHIỆM, tức là dựa trên tri thức kinh nghiệm.

Lương Tri tiên nghiệm là thứ mệnh lệnh tuyệt đối, ai cũng có, bất chấp nên giáo dục hay văn hóa nào.

Đặc biệt, với Kant, ông không bao giờ chấp nhận tình huống GIẾT 1 NGƯỜI để CỨU NHIỀU NGƯỜI, như ví dụ về việc bẻ ghi tàu mà tôi từng biên.

Quan điểm đạo đức của Kant là: Chúng ta có trách nhiệm tuyệt đối phải tôn trọng nhân phầm con người và không được sử dụng người khác đơn thuần như một phương tiện cho dù là phục vụ những mục đích có lợi đi chăng nữa.

Đây chính là nền tảng tư tưởng đạo đức học có tên là SIÊU HÌNH HỌC đạo đức của Kant.

Về điều này, lưu ý các anh chị , các anh chị luôn là phương tiện của chiến tranh để người khác đạt mục đích nhé, chả hay ho cặc gì đâu he he!

Công trình của Kant vô cùng đồ sộ, bao trùm nhiều lĩnh vực : Triết học, xã hội học, đạo đức học, mỹ học.v.v..

Thật là vãi đái!

Đôi khi tôi cứ băn khoăn, tại sao thiên nhiên có thể sinh ra những bộ óc, mà ngay cả cuốn sách mà họ viết ra, mình đánh vần mãi vẫn chưa hiểu được hết!

Cơ mà, tôi cũng tự trấn an, rằng những bộ óc như vậy, lịch sử loài người cũng đếm trên đầu ngón tay thôi!

Riêng ở quê mình, dù là 9K năm văn hiến, cũng chả có mống nào đạt được tầm cỡ như vậy, cho nên tôi thấy như được an ủi he he...