DÁN NHÃN

 DÁN NHÃN.

1 - Nghe cứ như là tôi đang chuẩn bị dãn nhãn lên món hàng nào đó, nhưng thật ra, một trong những đặc tính của con người là thích được dán nhãn.

Là nghệ sĩ thì phải được phong “iu tú”, “nhân dân”, nhà báo thì ‘ đoạt giải báo chí quốc gia”, là công nhân thì “huân chương lao động” “ công nhân tiêu biểu”  nghĩa là đủ thứ nhãn hiệu được dán lên…

Dãn nhãn tức là được đồng loại thừa nhận, ta sợ nhất là “ không được thừa nhận”

2 – Có một gã đầu gấu khét tiếng thế giới, kiên quyết khước từ mọi thứ dán nhãn, đó chính là J.P. Satre. Anh này được xem là “ ông tổ” của thuyết hiện sinh, mặc dù cùng thời với anh rất nhiều nhân vật khét mù được xem là “ông tổ”, nhưng J.P. Satre là ông tổ lừng danh nhất.

Những người biên văn, biên triết đều biết giai thoại nổi tiếng, khi J.P.Satre đang trầm tư rít tẩu, nhấm nháp café ở một quán quen thuộc bên đồi Mông Mác ( Montmartre) thì nhận được thông báo của viện hàn lâm Thụy điển, rằng ông được trao giải nobel Văn học.

Ông bèn hỏi cả đám giáo sư tiến sĩ đệ tử và fans hâm mộ ông, đang ngồi quanh đó rằng:

- Nhân giải nobel, rồi sao?

- Rồi anh là nhà văn đoạt giải nobel chứ còn sao nữa!

- Vậy thì tôi đéo nhận! Chẳng có thằng nào hay tổ chức nào trên đời có quyền dãn nhãn tôi. Chỉ có tôi dãn nhãn tôi và, tôi chỉ làm được việc đó sau khi … chết!

Tóm lại, theo anh đầu bò này thì “ nhà văn nobel” là một kiểu dãn nhãn, và anh không thích. Vậy nhãn hiệu của anh chỉ do anh tự làm ra, và cũng chỉ sau khi chết, tức cuộc đời hoàn thành rồi, thì anh mới chắc chắn được anh thực chất là cái gì…

“ Ai mà biết được, hôm nay tôi vẫn viết văn, nhỡ mai tôi quyết định đi ăn cướp và trở thành … kẻ cướp thì sao. Nên cứ phải chờ tôi chết đã mới chắc chắn được tôi là ai!”

Tức là, ta sẽ tự dán nhãn mình, sau khi chết!

3 – Hiện sinh.

Chúng ta thường “bí hiểm” hóa các thuật ngữ, rồi gán cho nó những ý nghĩa sai lầm. 

Hồi tôi học phổ thông, các ông bà giáo dạy văn dưới mái trường  “ xã… nghĩa” thường giảng rằng, đó là trào lưu tư tưởng phản động, phản ánh đời sống tinh thần bế tắc của giai cấp tư sản phương tây hiện đại.

Cái bọn để đầu hippy, quần loe tóc dài, kéo nhau từng đám vào rừng hai ra bãi hoang, giao hợp tập thể, sống hôm nay không biết ngày mai, là bon sống theo tư tưởng hiện sinh đấy!

Văn chương hiện sinh cũng thế, phù phiếm, tối như hũ nút…

Các ông bà giáo bạn tôi quanh đây, nếu có cách giảng gì mới hơn cho các học trò của mình thì thông não tôi phát nhỉ?

4 – Vậy Hiện sinh là gì?

Hiện sinh hiểu theo kiểu “chiết tự” là tôi hiện ra và tôi … sinh sống. Thế thôi, có gì mà ghê gớm!

Vấn đề là, chúng ta hiện ra và sinh sống trên cõi đời này, nhưng chũng ta chẳng bao giờ ý thức về việc đó. Ta sống theo thói quen, do hoàn cảnh qui định.

Chẳng hạn từ bé, khi bắt đầu biết bò, và ỉa lung tung,  ta được bố mẹ dạy rằng “ phải ỉa vào bô, mới ngoan”. Ta tập ỉa bô để được làm trẻ ngoan.

Và cứ thế ta sống cho đến già, đến chết, với một niềm tin mặc định rằng “ ỉa bô là ngoan”

Chỉ khi ta bắt đầu thắc mắc, tại sao “ ỉa bô lại là ngoan?”, “ tại sao ỉa bậy lại không ngoan”, và rốt cuộc “ tại sao ta nhất thiết phải là đứa trẻ ngoan?” và nếu “ Ta không ngoan thì sao chứ?”

Khi đặt ra một loạt câu hỏi như vậy, đó chính là ta đã “ bừng tỉnh hiện sinh”, lúc ấy là mới là một “ hiện sinh” đích thực. Trước đó ta cũng ù lỳ như gốc cây ngọn cỏ mà thôi. Cây cỏ thì phải hút ẩm và vươn về ánh mặt trời, còn ta thì phải ỉa bô để trở thành trẻ ngoan. 

Ta giống cây cỏ ở chỗ, chẳng thắc mắc gì về sự tồn tại của mình….

Xét theo  nghĩa này, thì “ Hiện sinh” hoàn toàn giống, thậm chí là trùng khít với khái niêm “ Giác ngộ” của đức phật.

Vì theo Đức phật, ta sống trong vô minh, chả biết cái đéo gì, theo đuổi các giá trị hư ảo chỉ vì thói quen, xung quanh mọi người thế, môi trường là thế, thì ta phải thế, not băn khoăn…

Và khi đức phật đặt câu hỏi rồi suy tưởng về cuộc đời, về vị trí của mình giữa thế gian, thì màn vô minh mới được vén lên, và đức phật giác ngộ….

Bởi vậy, có người nghiên cứu Phật học khẳng định rằng, đức Phật mới là ông tổ hiện sinh, điều này không phải là không có lý nhỉ?