ĐẠO ĐỨC LÀ GÌ

 ĐẠO ĐỨC LÀ GÌ?

1 – Có người bạn, sau khi tôi viết tút nói bà già tôi “ THAM”, bạn inbox bảo “ Chính anh cũng đầy tham sân si, sao anh còn viết bài châm biếm bọn tham sân si. Lũ quan lại bị bắt vì tham ô hối lộ, cũng chẳng qua vì tham sân si thôi mà”

Nói thật, tôi chả thiết giả nhời, vì có những loại câu hỏi, bạn tự đặt ra thì bạn cũng nên tự tìm cách giả nhời thôi, đó gọi là trải nghiệm. Bạn đủ trải nghiệm bạn sẽ ngộ ra.

Tuy nhiên, đọc vài bài biên của quân tinh hoa triết học, thậm chí thầy giáo hẳn hoi, còn trích cả nhời chúa rằng “ Ai trong số các ông sạch tội, hãy lấy đá mà ném trước đi”…

Đến đây thì tôi thấy sự bi thảm, cống rãnh, chuột bọ của lối tư duy này!

2 – Đúng là ai cũng tham sân si, và bài học của chúa dạy rằng, ai cũng có khả năng sai lầm, ai cũng có thể phạm tội…

Vậy thì con người có vẻ giống nhau nhỉ? 

Mà đã giống nhau, sao ta có quyền nguyền rủa anh luyện giết người, anh năm cam băng đảng, anh gì béo hiếp dâm trẻ em, anh quan gì cười hệ hệ vừa ngu vừa tham vừa dối trá.v.v ?

Vì chúng ta, trong bản chất, cũng y như họ thôi? Chẳng qua chúng ta chưa có CƠ HỘI để thật sự làm được như họ, phải không?

Câu trả lời là: 

Các bạn sai bét, con người vẫn khác nhau ở chỗ, có người có lương tâm và có kẻ bất lương.

Quân bất lương không tin vào lương tâm, đương nhiên, nên chúng mới có lối suy nghĩ kiểu cống rãnh chuột bọ như vừa kể trên!

Người có lương tâm biết mình tham sân si, biết mình có thể phạm tội, nên người có lương tâm biết cảnh giác, biết giữ mình.

Và, đạo đức xã hội, những qui ước văn minh, hay nói cho có vẻ triết là “văn hóa liên chủ thể” được hình thành chính là nhờ vào việc cộng đồng bàn luận phê phán cái xấu và ca ngợi cái đẹp!

Chẳng hạn như tôi, đến lúc nào đó, tôi gặp gái đẹp, cơn thèm nổi lên và tôi muốn hiếp dâm cô ấy, nhưng tôi nghĩ đến làn sóng dư luận xã hội trước đó, tôi sợ vì tôi biết mình mà làm thế, cả xã hội sẽ treo cổ mình… trên fb, thì chết!

Nhưng, quan trọng là, tôi biết nếu tôi làm thế, tôi sẽ là kẻ bất lương bị người đời nguyền rủa.

Giờ các bạn nghĩ ngược lại xem, giả sử cả xã hội lặng như tờ, không tỏ thái độ, không phê phán lũ quan lại chó má tham ô ăn cắp, coi việc đó là bình thường, là đương nhiên, rằng ai rồi cũng làm vậy thôi, việc gì phải chửi rủa, phê phán làm gì?

Thì xã hội các bạn đang sống là xã hội gì?

Cũng lại triết gia nói rằng, một người chưa hoàn hảo chưa phải vấn đề, anh ta sẽ có ngày hoàn hảo nếu anh ta còn MONG MUỐN sự hoàn hảo. Một người xấu cũng vậy, chưa hẳn là vứt đi nếu trong thâm tâm anh ta vẫn còn MONG MUỐN trở nên tốt hơn.

Một xã hội cũng thế!

Xã hội mà ngồi dửng dưng trước sự bất công, thờ ơ trước sự vô lương, thậm chí hùa theo lũ chó má ăn cắp giết người, thì xã hội ấy … chưa hẳn là sắp tiêu vong, chỉ đơn giản đó là xã hội của bầy súc sinh.

3 – Chốt lại, bạn không nên để lũ tinh hoa mõm khắm lung lạc, dù chúng là ai.

Bạn có thể cũng chưa hẳn là người tốt hoàn toàn, tôi cũng vậy, nhưng trước những cái xấu, cái bất lương, mà chúng ta biết phẫn nộ, biết lên án…

Ấy chính là lương tâm chúng ta lên tiếng và lương tâm cá nhân sẽ trở thành lương tâm của cộng đồng, của xã hội, chính cái lương tâm ấy sẽ là cái kiểm soát, nhắc nhở mỗi cá nhân, nhắc nhở cả cộng động biết giữ mình và trở nên... lương thiện hơn!

Còn lũ chó má chuột bọ với lý lẽ của loài súc sinh, thì kệ mẹ chúng!

Đó là cái cách sống mà chúng chọn, bạn không dứt khoát phải quan tâm.

Ai cũng có quyền lựa chọn mà!