Thơ Tuệ Sỹ

 

Thơ Tuệ Sỹ

Sơ Huyền
Tang thương một giãi tóc huyền 
Bãi dâu ngàn suối mấy miền hoang vu 
Gởi thân gió cuốn sa mù 
Áo xanh cát trắng trời thu muộn màng 
Chênh vênh hoa đỏ nắng vàng 
Gót xiêu dốc núi vai mang mây chiều 
Tóc huyền loạn cả nguyên tiêu 
Lãng du ai ngỡ cô liêu bạc đầu
Một kiếp sống, một đoạn đường lây lắt 
Một đêm dài nghe thác đổ trên cao 
Ta bước vội qua dòng sông biền biệt 
Ðợi mưa dầm trong cánh bướm xôn xao
Một buổi sáng mắt bỗng đầy quá khứ 
Ðường âm u nối lại mấy tiền thân 
Ta đứng mãi trên suối ngàn vĩnh viễn 
Mộng vô thường máu đỏ giữa hoàng hôn
Không Đề
Bờ bến lạ chút tư tình với bóng 
Mây lạc loài ôi tóc cũ ngàn năm 
Nào đâu nữa tóc em như gió cuốn 
Người ra đi tâm sự với hoàng hôn 
Tượng đồng tạc bóng cô liêu 
Trời xanh tóc trắng bao nhiêu chuyện rồi 

Này đêm rộng như khe rừng cửa biển 
Hai bàn tay vén lại tóc xa xưa 
Miền đất đỏ trăng đã gầy vĩnh viễn 
Từ vu vơ trong giấc ngủ mơ hồ 
Một lần định như sao ngàn đã định 
Lại một lần nông nổi vết sa cơ 
Trời vẫn vậy vẫn mây chiều gió tỉnh 
Vẫn một đời nghe kể chuyện không như 
Để sống chết với điêu tàn vờ vĩnh 
Để mắt mù nhìn lại cuối không hư 
Một lần ngại trước thông già cung kỉnh 
Chẳng một lần lầm lỡ không ư? 
Ngày mai nhé ta chờ mi một chuyến 
Hai bàn tay vén lại tóc xa xưa 


Tự Thuật
Tam thập niên tiền học khổ không 
Kinh hàm đôi lũy ám tây song 
Xuân hoa bất cố xuân quang lão 
Tuý trúc tà phi tuý mộng hồn
Nhâm nhiễm trường mi thuỳ hoại án 
Ta đà tố phát bạn tân phong 
Nhất triều cước lạc huyền nhai hạ 
Thuỷ ba chân không đối tịch hồng
Dịch:
Ba mươi năm trước học khổ không 
Kinh điển đôi chồng che cửa song 
Xuân xanh không đoái xuân già cỗi 
Trúc biếc tà bay, ngát mộng lòng
Thấm thoắt mi dài buông án cũ 
La đà tóc bạc lửa tàn phong 
Một sớm hụt chân rơi vách núi 
Mới thấy chơn không đối tịch hồng 


Thơ Vô Ðề
Ðôi mắt ướt tuổi vàng khung trời hội cũ  
Áo màu xanh không xanh mãi trên đồi hoang  
Phút vội vã bỗng thấy mình du thủ  
Thắp đèn khuya ngồi kể chuyện trăng tàn  
Từ núi lạnh đến biển im muôn thuở  
Ðỉnh đá này và hạt muối đó chưa tan  
Cười với nắng một ngày sao chóng thế  
Nay mùa đông mai mùa hạ buồn chăng!  
Ðếm tóc bạc tuổi đời chưa đủ  
Bụi đường dài gót mỏi đi quanh  
Giờ ngó lại bốn vách tường ủ rũ  
Suối nguồn xa ngược nước xuôi ngàn  

Tôi Vẫn Ðợi
Tôi vẫn đợi những đêm xanh khắc khoải  
Màu xanh xao trong tiếng khóc ven rừng  
Trong bóng tối hận thù tha thiết mãi  
Một vì sao bên khóe miệng rưng rưng.
Tôi vẫn đợi những đêm đen lặng gió  
Màu đen huyền ánh mắt tự ngàn xưa  
Nhìn hun hút cho dài thêm Lịch Sử  
Dài con sông tràn máu lệ Quê Cha...
Tôi vẫn đợi suốt đời quên sóng vỗ  
Quên những người xuôi ngược Thái Bình Dương  
Người ở lại với bàn tay bạo chúa  
Cọng lau gầy trĩu nặng bóng tà dương.
Rồi trước mắt ngục tù thân bé bỏng  
Ngón tay nào gõ nhịp xuống tường rêu  
Rồi khép lại hàng mi về cõi mộng  
Như sương mai như bóng chớp mây chiều.
Bài Thơ Này được Nhạc Sĩ Phan Văn Hưng phổ nhạc Tôi Vẫn Ðợi  


Mười Năm Trong Cuộc Lữ
Ngọn gió đưa anh đi mười năm phiêu lãng 
Nhìn quê hương qua chứng tích điêu tàn 
Triều đông hải vẫn thì thầm cát trắng 
Chuyện tình người và nhịp thở của Trường sơn
Mười năm nữa anh vẫn lầm lì phố thị 
Yêu rừng sâu nên khóe mắt rưng rưng 
Tay anh vói trời cao chim chiều rủ rỉ 
Đời lênh đênh thu cánh nhỏ bên đường
Mười năm sau anh băng rừng vượt suối 
Tìm quê hương trên vết máu giữa đồng hoang 
Chiều khói nhạt như hồn ai còn hận tủi 
Từng con sông từng huyết lệ lan tràn
Mười năm đó anh quên mình sậy yếu 
Đôi vai gầy từ thủa dựng quê hương 
Anh cúi xuống nghe núi rừng hợp tấu 
Bản tình ca vô tận của Đông Phương
Rồi ngày ấy anh trở về phố cũ 
Giữa con đường còn rợp khói tang thương 
Trong mắt biếc mang nỗi hờn thiên cổ 
Vẫn chân tình như mưa lũ biên cương. 


Ngồi Giữa Bãi Tha Ma
Lửa đã tắt từ buổi đầu sáng thế 
Một kiếp người ray rứt bụi tro bay 
Tôi ngồi mãi giữa tha ma mộ địa 
Lạnh trăng ngà lụa trắng trải ngàn cây 
Khuya lành lạnh gió vào run bóng quỷ 
Quỷ run run hôn mãi đống xương gầy 
Khóc năn nỉ sao hình hài chưa rã 
Để hồn tan theo đầu lửa ma trơi 
Khi tâm tư chưa là gỗ mục 
Lòng đất đen còn giọt máu xanh ngời. 

***
Chuyện đã kể rồi hồng hoang lững thững
Vẫy tay chào nối gót chẳng buồn trông
Cõi nào đây nghe tiếng vọng lưng chừng
Ghé lại hỏi biết đâu trời sẽ sáng
Mắt mờ mịt qua mấy dòng sông cạn
Buổi chiều dâng sóng cả bạc đầu xanh
Rồi vĩnh biệt như mấy lần ảo mộng
Rồi ra đi như nước chảy xa nguồn
Bờ bến lạ chút tự tình với bóng
Mây lạc loài ôi tóc cũ ngàn năm
Nào đâu nữa tóc em thôi gió cuốn
Người ra đi tâm sự với hoàng hôn
Làm sao tìm lại ngày qua
Tuổi xanh mờ khói trầm ca vọng về
Hình ai heo hút trên đê
Nhìn con nước lũ chiều quê nhạt mầu
Chân non cỏ nội hoa đồng
Thành hoang đá đổ mù trông khói chiều
Tượng đồng tạc bóng cô liệu
Trời xanh tóc trắng bao nhiêu chuyện rồi



Bài 2 

Ta làm kẻ rong chơi từ hỗn độn
Treo gót hài trên mái tóc vào thu
Ngồi đếm mộng đi qua từng đọt lá
Rủ mi dài trên bến cỏ sương khô
Vì lêu lổng mười năm dài gối mộng
Ôm tình già quên bẵng tuổi hoàng hôn
Một buổi sáng nghe chim trời đổi giọng
Người thấy ta xô dạt bóng thiên thần
Ðất đỏ thắm nên lòng người hăm hở
Ðá chưa mòn nên lòng dạ trơ vơ
Thành phố nọ bởi mưa phùn nắng quái
Nên mười năm quên hết mộng đợi chờ. 
x
Bài 3 
x
Cầm lòng lại dấu chân ngày biệt xứ,
Cuộc buồn vui đâu hẹn giữa vô cùng.
Bờ bến lạ biết đâu mòn cuộc lữ
Ðể ta về uống cạn nét thu phong
Như cánh hải âu cuối trời biển lộng
Bồng bềnh bay theo cánh mỏng ngàn đời
Chạnh nhớ người xưa miền nguyệt ẩn
Thôi một lần thương gởi giữa mênh mông
Chiều lắng đọng thênh thang ghềnh đá dựng
Những nỗi buồn nhân thế cũng phôi pha,
Mầu nhiệm nào đằng sau bao huỷ diệt
Mà nụ hồng vừa nở thắm ven khe.
Khắp cả chốn đâu chẳng là tịnh độ,
Vô sự một đời trắc trở gì đâu,
Không phiền trược mong cầu chi giải thoát,
Cứ thong dong như nước chảy qua cầu.
Từ độ biết buồn câu sinh tử,
Bỏ nhà đi một thoáng riêng mình,
Mẹ già thôi khóc cho thân phụ,
Lại khóc cho đời ta phiêu linh.
Nhớ mẹ một lần trong muôn một,
Thương em biết vậy chẳng gì hơn,
Suối trăng về tắm bên đồi lạ,
Chiều thu sang hải đảo xanh rờn.
BÀI 4 
x
Một kiếp sống, một đoạn đường lây lất
Một đêm dài nghe thác đổ trên cao
Ta bước vội qua dòng sông biền biệt
Ðợi mưa dầm trong cánh bướm xôn xao
Một buổi sáng mắt bỗng đầy quá khứ
Ðường âm u nối lại mấy tiền thân
Ta đứng mãi trên suối ngàn vĩnh viễn
Mộng vô thường máu đỏ giữa hoàng hôn

Ðiểm Danh 
Ta biết mi bọ rùa 
Gặm nhắm tàn dây bí 
Ta vì đời tranh đua 
Khổ nhọc mòn tâm trí
Ta biết mi là dế 
Cắn đứt chân cà non 
Ta vì đời đổ lệ 
Nên phong kín nỗi hờn
Ta biết mi là giun 
Chui dưới tầng đất thắm 
Ta vì đời thiệt hơn 
Ðêm nằm mơ tóc trắng

Tự Tình
Còn nghe được tiếng ve sầu 
Còn yêu đốm lửa đêm sâu bập bùng 
Quê người trên đỉnh Trường sơn 
Cho ta gửi một nỗi hờn thiên thu. 

Những năm anh đi
Ngọn gió đưa anh đi mười năm phiêu lãng, 
Nhìn Quê hương qua chứng tích điêu tàn. 
Triều đông hải vẫn thì thầm cát trắng: 
Truyện tình người và nhịp thở của Trường sơn.
Mười năm nữa anh vẫn lầm lì phố thị, 
Yêu rừng sâu nên khóe mắt rưng rưng. 
Tay anh vói trời cao chim chiều rủ rỉ, 
Ðời lênh đên thu cánh nhỏ bên đường.
Mười năm sau anh băng rừng vượt suối, 
Tìm Quê hương trên vết máu giữa đồng hoang. 
Chiều khói nhạt như hồn ai còn hận tủi, 
Từng con sông từng huyết lệ lan tràn.
Mười năm đó anh quên mình sậy yếu, 
Trên vai gầy từ thủa dựng Quê hương; 
Anh cúi xuống nghe núi rừng hợp tấu, 
Bản tình ca vô tận của Ðông phương.
Và ngày ấy anh trở về phố cũ, 
Giữa con đường còn rợp khói tang thương, 
Trong mắt biếc mang nỗi hờn thiên cổ 
Vẫn chân tình như mưa lũ biên cương. 

Chân đồi
Vác cuốc xuống chân đồi 
Nắng mai hồng đôi môi 
Nghiêng vai hờn tuổi trẻ 
Máu đỏ rợn bên trời.
Thầy, tóc trắng bơ vơ 
Con, mắt xanh đợi chờ 
Ðèn khuya cùng lẻ bóng 
Khúc ruột rối đường tơ.
Tuổi Thầy mơ cánh hạc 
Cánh hạc vẫn chốc mòng 
Mắt con mờ ráng đỏ 
Ráng đỏ lệ lưng tròng
Chân đồi xanh luống cải 
Ðời ta xanh viễn phương 
Sống chết một câu hỏi 
Sinh nhai lỡ độ đường. 

Ác mộng rừng khuya
Lại ác mộng bởi rừng khuya tàn bạo đấy, 
Thịt xương người vung vãi lối anh đi. 
Nhưng đáy mắt không căm thù đỏ cháy, 
Vì yêu em trên cây lá đọng sương mai.
Anh chiến đấu nhọc nhằn như cỏ dại, 
Thoảng trông em tà áo mỏng vai gầy. 
Ôi hạnh phúc, anh thấy mình nhỏ bé, 
Chép tình yêu trên trang giấy trắng thơ ngây.
Ðời khách lữ biết bao giờ yên nghỉ, 
Giữa rừng khuya nằm đợi bóng sao Mai. 
Ðể một thoáng giấc mơ còn kinh dị, 
Dáng em buồn bên suối nhỏ mây bay. 

Những bước đường cùng
Không vì đời quẫn bức 
Nhưng vì yêu rừng sâu 
Bước đường vẫn tủi nhục 
Biết mình đi về đâu 
Ta muốn đi làm thuê 
Ðời không thuê sức yếu 
Ta mộng phương trời xa 
Trời buồn mây nặng trĩu 
Ven bờ thân cỏ dại 
Sức sống thẹn vai gầy 
Tóc trắng mờ biên ải 
Nỗi hờn mây không bay 
Mây không trôi về Bắc 
Người mơ về Trường sơn 
Nắng chiều rưng tủi nhục 
Người trông trời viễn phương. 

Ước hẹn
Mười năm sau anh phải về thăm phố cũ 
Vì Trường sơn không có những trưa hè 
Những con đường nắng cháy 
Những con đường bụi đỏ 
Và tình yêu trong ánh mắt rã rời. 

Cúi xuống
Ta cúi xuống trên thân người bụi đỏ 
Ðể nhìn sâu trong vết tích hoang đường 
Ta sống lại trên môi cười rạng rỡ 
Ðể nhìn sâu trong ngọn nến tàn canh. 

Hoa rừng
Em trải áo trên hoa rừng man dại 
Ðể hoa rừng nước cuộn biết yêu nhau 
Nhưng nước cuộn xóa đời ta trên bãi 
Ðể hoa rừng phong nhụy với ngàn lau. 

Cây khô
Em xõa tóc cho cây khô sầu mộng 
Và cây khô mạch suối khóc thương nhau 
Ta cúi xuống trên môi cười chín mọng 
Cũng mơ màng như phố thị nhớ rừng sâu. 

Bóng Cha già
Mười lăm năm một bước đường 
Ðau lòng lữ thứ đoạn trường Cha ơi 
Ðêm dài tưởng tượng Cha ngồi 
Gối cao tóc trắng rã rời thân con 
Phù sinh một kiếp chưa tròn 
Chiêm bao cánh hạc hãi hùng thiên cơ 
Tuần trăng cữ nước tình cờ 
Lạc loài du tử mắt mờ viễn phương 
Tàn canh mộng đổ vô thường 
Bơ vơ quán trọ khói hương đọa đày. 

Ðời nô lệ
Núi rừng những giấc mộng đen 
Tóc em xõa thanh xuân còn bé bỏng 
Trên đỉnh đá mây trời tơ lụa mỏng 
Ta làm thân nô lệ nhọc nhằn. 

Bên bếp lạnh
Ai biết mình tóc trắng 
Vì yêu ngọn nến tàn 
Rừng khuya bên bếp lạnh 
Ngồi đợi gió sang canh. 

Trầm mặc
Anh ôm chồng sách cũ 
Trầm mặc những đêm dài 
Xót xa đời khách lữ 
Mệnh yểu thế mà hay. 

Thoáng chốc
Người mắt biếc ngây thơ ngày hội lớn 
Khóe môi cười nắng quái cũng gầy hao 
Như cò trắng giữa đồng xanh bất tận 
Ta yêu người vì khoảnh khắc chiêm bao. 

Người yêu cát bụi
Phố trưa nắng đỏ cờ hồng 
Người yêu cát bụi đời không tự tình 
Sầu trên thế kỷ điêu linh 
Giấc mơ hoang đảo thu hình tịch liêu 
Hận thù sôi giữa ráng chiều 
Sông tràn núi lở nước triều mênh mông 
Khói mù lấp kín trời Ðông 
Trời ơi tóc trắng rũ lòng quê Cha 
Con đi xào xạc tiếng gà 
Ðêm đêm trông bóng thiên hà buồn tênh 
Ðời không cát bụi chung tình 
Người yêu cát bụi quê mình là đâu? 

Một bước đường
Một bước đường thôi nhưng núi cao 
Trời ơi, mây trắng đọng phương nào. 
Ðò ngang neo bến đầy sương sớm; 
Cạn hết ân tình nước lạnh sao? 
Một bước đường xa, xa biển khơi 
Mấy trùng sương mỏng nhuộm tơ trời. 
Thuyền chưa ra bến bình minh đỏ, 
Nhưng mấy nghìn năm tống biệt rồi. 
Cho hết đêm hè trong bóng ma; 
Tàn thu khói mộng trắng Ngân hà 
Trời không ngưng gió chờ sương đọng, 
Nhưng mấy nghìn sau ố nhạt nhòa. 
Cho hết mùa thu biệt lữ hành 
Rừng thu mưa máu dạt lều tranh 
Ta so phấn nhụy trên màu úa, 
Trên phím dương cầm, hay máu xanh? 

Ðêm dài
Canh khuya tiếng trùng rủ rỉ 
Ðêm dài dế vọng huyên thiên 
Tôi yêu bàn tay quỉ dị 
Ấn sâu trên nỗi ưu phiền 
Bàn tay ửng hồng nỗi chết 
Áo cơm rữa nát tinh thần 
Tan đi hình hài cát bụi 
Tan đi khổ nhọc sinh tồn. 

Ðiểm danh
Ta biết mi bọ rùa 
Gặm nhắm tàn dây bí 
Ta vì đời tranh đua 
Khổ nhọc mòn tâm trí 
Ta biết mi là dế 
Cắn đứa chân cà non 
Ta vì đời đổ lệ 
Nên phong kín nỗi hờn. 
Ta biết mi là giun 
Chui dưới tầng đất thắm 
Ta vì đợi thiệt hơn 
Ðêm nằm mơ tóc trắng. 

Năm tàn
Lận đận năm chầy nữa 
Sinh nhai ngọn gió rừng 
Hàng cà phơi nắng lụa 
Ngần ngại tiếng tha phương. 

Hồn ai đó
Tiếng ai khóc trong đêm trường uất hận 
Lời ai ru trào máu lệ bi thương 
Hồn ai đó đôi tay gần sờ soạng 
Là hồn tôi tìm dấu cũ Quê hương. 
Ai tóc trắng sững sờ trên Tuyết Lãnh 
Bước chập chờn heo hút giữa chiều sương 
Viên đá nhỏ mấy nghìn năm cô quạnh 
Hồn tôi đâu trong dấu vết hoang đường. 

Những phím dương cầm
Tự hôm nào suối tóc ngọt lời ca 
Tay Em run trên những phím lụa ngà 
Thôi huyễn tượng xô người theo cát bụi 
Vùng đất đỏ bàn chân ai bối rối 
Ðạp cung đàn sương úa đọng vành môi 
Ðường xanh xanh phơn phớt nụ ai cười 
Như tơ liễu ngại ngùng lay nắng nhạt 
Lời tiễn biệt nói gì sau tiếng hát 
Hỏi phương nào cho nguyện ước Trường sơn 
Lời Em ca phong kín nhụy hoa hờn 
Anh trĩu nặng núi rừng trong đáy mắt 
Mờ phố thị những chiều hôn suối tóc 
Bóng ai ngồi so phím lụa đàn xưa. 

Nhớ con đường thơm ngọt môi em
Tóc em tung bay sương chiều khói biếc 
Dệt tơ trời thành khúc hát bâng khuâng 
Tình hay mộng khi Trường sơn xa hút 
Ðến bao giờ mây trắng gửi tin sang.
Hồn tôi đi trong rừng lang thang 
Vọng lời ru từ ánh trăng tàn 
Mắt Em nhỏ ngại ngùng song cửa 
Nghe tình ca trên giọt sương tan
Bóng tôi xa đêm dài phố thị 
Nhớ con đường thơm ngọt môi Em 
Ơi là máu, tủi hờn nô lệ 
Bóng tôi mờ suối nhỏ đêm đêm
Gót chân Em nắng vàng xua viễn phố 
Những ngón hồng ngơ ngác giữa đường chim 
Ôi ta nhớ như đêm dài thượng cổ 
Sợi tóc mềm lơi nhịp hát trong tim. 

Tiếng gà gáy trưa
Gà xơ xác gọi hồn ta từ quá khứ 
Về nơi đây cùng khốn giữa điêu linh 
Hương trái đắng hè thu buồn bụi đỏ 
Ơi ngọt ngào đâu mái tóc Em xinh.
Từng tiếng nhỏ lẻ loi buồn thống thiết 
Nghe rộn ràng trong vết lở con tim 
Từ nơi đó ta ghi lời vĩnh biệt 
Nắng buồn ơi là đôi mắt ân tình
Còi xa vắng giữa trưa nào lạc lõng 
Môi Em hồng ta ước một vì sao 
Trưa dài lắm nhưng lòng tay bé bỏng 
Ðể vươn dài trên vầng trán Em cao. 

Cho ta chép nốt bài thơ ấy
Ôi nhớ làm sao, Em nhỏ ơi! 
Từng đêm ngục tối mộng Em cười 
Ta hôn tay áo thay làn tóc 
Nghe đắng môi hồng lạnh tím người! 
Ðừng ghét mùa mưa, Em nhỏ ơi! 
Nằm ru vách đá, chuyện lưu đày 
Cho ta chút nắng bên song cửa 
Ðể vẽ hình Em theo bóng mây. 
Cho đến bao giờ, Em nhỏ ơi! 
Tường rêu chi chít đọng phương trời 
Là ta chép nốt bài thơ ấy 
Ðể giết tình yêu cả mộng đời. 

Giấc mơ
Ta tìm em trong giấc chiêm bao 
Nỗi buồn thu nhỏ hàng cây cao 
Lửa cháy quanh trời ta vẫn lạnh 
Bóng tối vương đầy đôi mắt sâu 
Yêu em dâng cả ráng chiều thu 
Em đốt tình yêu bằng hận thù 
Cháy đỏ mùa đông ta vẫn lạnh 
Giấc mơ không kín dãy song tù. 

Ðôi mắt nhỏ
Mắt em quán trọ của ngàn sao 
Ngọt ngất hoang sơ ánh rượu đào 
Pha loãng nắng tà dâng cát bụi 
Ấm lòng khách lữ bước lao đao 
Mắt huyền thăm thẳm mượt đêm nhung 
Mưa hạt long lanh rọi nến hồng 
Sương lạnh đưa người xanh khói biển 
Bình minh quán trọ nắng rưng rưng. 

Giao hưởng bóng tối
Ta nhớ mãi ngày đông tràn rượt ngọt 
Ngày hội mùa ma quỉ khóc chơi vơi 
Trưa phố thị nhạc buồn loang nắng nhạt 
Chìm hư vô đáy mắt đọng ngàn khơi 
Khúc nhạc ấy đưa hồn lên máu đỏ 
Bước luân hồi chen chúc cọng lau xanh 
Xô đẩy mãi sóng vàng không bến đỗ 
Trôi lênh đênh ma quỉ rắc tro tàn 
Vẫn khúc điệu tự ngàn xưa ám khói 
Ép thời gian thành rượu máu trong xanh 
Rượu không nhạt mà thiên tài thêm cát bụi 
Thì ân tình ngây ngất cõi mong manh 
Ôi tiết nhịp thiên tài hay quỉ mị 
Xô hồn ta lảo đảo giữa tường cao 
Trưa dài lắm ta luân hồi vô thủy 
Ðổi hình hài con mắt vẫn đầy sao. 

Ngục tối
Lửa đã tắt từ buổi đầu Sáng thế 
Một kiếp người ray rứt bụi tro bay 
Tôi ngồi mãi giữa tha ma mộ địa 
Lạnh trăng tà lụa trắng trải rừng cây 
Khuya rờn rợn gió vèo run bóng quỉ 
Quì run run hôn mãi bóng xương gầy 
Khóc năn nỉ sao hình hài chưa rã 
Ðể hồn tan theo đốm lửa ma trơi 
Khi tâm tư vẫn chưa là gỗ mục 
Lòng đất đen còn giọt máu xanh ngời. 

Bài Một
Trời ơi một buổi hoa râm 
Trời chưa nắng dại tóc dầm sương khuya 
Nụ cười rồi một chuyến đi 
Còn e năm tháng đã về trước ta 
Môi in nửa bóng trăng tà
Bài Hai
Thời gian để lại sông này 
Bến bờ hiu hắt những ngày hư không 
Chân non cỏ nội hoa đồng 
Thành hoang đá đỏ mù trông khói chiều 
Tượng đồng tạc bóng cô liêu
Chú Thích:
Hai bài thơ trên do Nguyễn Thanh Châu chép lại từ sổ tay của thầy Tuệ Sỹ khoảng năm 1972 chưa từng được in. Còn bài thơ dưới đây được viết sau năm 1975 khi thầy ở trong tù: 

Cúng Dường
Phụng thử ngục tù phạn 
Cúng dường Tối Thắng Tôn 
Thế gian trường huyết hận 
Bình bát lệ vô ngôn
Phỏng dịch:
Hai tay nâng chén cơm tù 
Dâng lên từ phụ bậc thầy nhân thiên 
Thế gian huyết hận triền miên 
Bưng bình cơm độn lặng yên lệ trào. 
(Thượng Tọa Viên Lý)
Dâng chén cơm tù lên 
Cúng dường Tối Thắng Tôn 
Thế gian tràn oán hận 
Ôm chén lòng khóc thầm. 
(Nhà thơ Vân Nguyên)
Dâng nhúm cơm tù phạm 
Cúng dường Đấng Tối Cao 
Cõi đời đẫm máu hận 
Nâng chén nước mắt trào 
(không rõ người dịch) 

Tìm Em Trong Giấc Chiêm Bao
Ta tìm em trong giấc chiêm bao 
Nỗi buồn thu nhỏ hàng cây cao 
Cháy đỏ mùa đông ta vẫn lạnh 
Bóng tối vương đầy đôi mắt sâu
Yêu em dâng cả ráng chiều thu 
Em đốt tình yêu bằng hận thù 
Cháy đỏ mùa đông ta vẫn lạnh 
Giấc mơ không kín dãy song tù.
Trại giam X.4 Sàigòn 79
Trong giới Phật học không ai lạ gì tài năng của TT. Tuệ Sỹ về chữ Hán. Ða số những sáng tác thơ của Thầy hầu hết ở trong tù. Ban Biên Tập chúng tôi mới nhận được mười bẩy bài thơ viết bằng chữ Hán của Thầy, được Cư Sĩ Hữu Nguyên dịch ra Việt ngữ. Xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả:
Cúng Dường
Phụng thử ngục tù phạn 
Cúng dường Tối Thắng Tôn 
Thế gian trường huyết hận 
Bình bát lệ vô ngôn 
Tuệ Sỹ
Dâng cơm tù phạm nầy 
Cúng dường đức Như Lai 
Thế gian tràn máu lệ 
Nâng chén khóc không lời. 
Hữu Nguyên dịch
Nhất Bôi Thanh Thủy
Tự ẩn cô phong bất vị trà 
Thanh tâm thanh thủy ngoạn không hoa 
Hi di nhân ảnh phong trần ngoại 
Thác mộng thương thương vọng tử hà . 
Tuệ Sỹ
Một Chén Nước Trong
Ẩn chốn non cao chẳng nếm trà 
Nước trong lòng tịnh thưởng không hoa  
Tiêu sơ nhân ảnh, xa trần tục 
Gởi mộng trời xanh, ngắm ráng tà . 
Hữu Nguyên dịch
Tự Thuật
Tam thập niên tiền học Khổ Không 
Kinh hàm đôi lũy ám tây song 
Xuân hoa bất cố xuân quang lão 
Túy trúc tà phi túy mộng hồn 
Nhẫm nhiễm trường mi thùy hoại án 
Ta đà tố phát bạn tàn phong 
Nhất triêu cước lạc huyền nhai hạ 
Thủy bả Chân Không đối tịch hồng. 
Tuệ Sỹ
Tự Thuật
Ba chục năm trời học Khổ Không 
Kệ kinh chồng chất kín khung song 
Hoa xuân chẳng đoái, tàn xuân sắc 
Trúc biếc bay nghiêng, đắm mộng hồn 
Mi rũ mơ màng kề án đổ 
Tóc sương phơ phất đón tàn phong 
Lỡ chân một sớm, thân sa vực 
Mới lấy Chân Không đối Tịch Hồng. 
Hữu Nguyên dịch  

Triết Nhân Tưởng
Triết nhân độn thế ẩn nham trung 
Ngã dã đào sinh tọa để lung 
Lung lý yên hoa vô lộ xứ 
Nham tiền y cựu thủy phù không . 
Tuệ Sỹ
Nghĩ Về Triết nhân
Triết nhân ẩn lánh đời trong núi 
Ta lại lánh đời ở đáy lao 
Trong lao tuyệt nẻo yên hoa cũ 
Trước núi như xưa nước vẫn trào. 
Hữu Nguyên dịch 


Trách Lung
Trách lung do tự tại 
Tán bộ nhược nhàn du 
Tiếu thoại độc ảnh hưởng 
Không tiêu vĩnh nhật sầu. 
Tuệ Sỹ 
Ngục hẹp
Ngục hẹp còn tự tại 
Thư nhàn dạo bước chơi 
Nói cười riêng âm, bóng 
Buồn khoảng không ngày dài . 
Hữu Nguyên dịch
Biệt Cấm Phòng
Ngã cư không xứ nhất trùng thiên 
Ngã giới hư vô chân cá thiền 
Vô vật vô nhơn vô thậm sự 
Tọa quan thiên nữ tán hoa miên.  
Tuệ Sỹ
Phòng Giam Riêng
Ở xứ không biên một cõi trời 
Hư vô : cảnh giới của thiền sư 
Không người, không vật, không đa sự 
Thiên nữ tung hoa trắng ngắm chơi . 
Hữu Nguyên dịch
Dạ Tọa
Trục nhật lao tù sự cánh mang 
Trung tiêu độc tọa đối hàn đăng 
Không môn thiên viễn do hoài mộng 
Quy lộ vô kỳ nhiệm chuyển bồng. 
Tuệ Sỹ
Ðêm Ngồi Dậy
Lao lý ngày qua chuyện quẩn quanh 
Nửa đêm ngồi dậy đối đèn xanh 
Cửa Không xa thẳm còn ôm mộng 
Chẳng nghĩ đuòng về , gánh nhẹ tênh. 
Hữu Nguyên dịch 

Ẩn Giả Tưởng
Tiểu ẩn cao sơn phi khả kỳ 
Ðại cư náo thị dã hề hi 
Tuyệt trần lung lý chân thâm sự 
Vô vật vô nhân vô sở vi .  
Tuệ Sỹ
Nghĩ về Người ở Ẩn
Tiểu ẩn non cao chẳng lạ gì 
Chợ đời đại ẩn hiếm hoi chi 
Riêng đây lao lý, xa trần thế 
Không vật, không người, không sở vi. 
Hữu Nguyên dịch
Mộng
Dạ tàn hồ mộng khấu thiền quynh 
Lưỡng lưỡng tùng sao tiếu ngã trình 
Nghĩ tọa lục đài phiên bối diệp 
Không lưu khô thọ đối không đình.  
Tuệ Sỹ
Mộng
Ðêm tàn theo mộng gõ thiền quan 
Tùng với sao cười kẻ lỡ đàng 
Ðịnh giở trang kinh trên bệ Phật 
Cây khô, sân vắng chỉ còn Không. 
Hữu Nguyên dịch
Tác Thi Sự
Tự tâm tự cảnh tự thành chương 
Tự đối bi hoan diệc tự thường 
Tha nhật Nhan Hồi tọa táng ngẫu 
Tàm ty cát đoạn tán thương thương. 
Tuệ Sỹ
Chuyện Làm Thơ
Tự lòng hóa cảnh để thành văn 
Tự đối buồn vui, tự tịnh tâm 
Tượng táng Nhan Hồi ngồi thuở ấy 
Trời xanh cắt gởi nắm tơ tằm. 
Hữu Nguyên dịch 

Bán Niên Tù 
Biệt thế phong quan cận bán niên 
Ðan sa hiện quỷ ngộ thần tiên 
Thanh tu bất đoạn ma hồng chưởng 
Khuynh đảo Nam sơn quái lão thiên . 
Tuệ Sỹ
Nửa Năm Tù
Ðóng cửa xa đời đã nửa năm 
Ðan sa quỷ hiện khiến tiên lầm 
Râu xanh không cắt, xoa tay đỏ 
Lão quái trời xô đổ núi Nam . 
Hữu Nguyên dịch
Mộng Khứ Mộng Lai
Bán niên cấm cố mộng thành ty 
Ðạp biến giang hồ phóng nhiệm quy 
Mộng khứ mộng lai thân ngoại vật 
Mộng tàn ngốc tọa bát trường mi. 
Tuệ Sỹ
Mộng Ðến Mộng Ði
Nửa năm trong ngục mộng sinh nhiều 
Dạo khắp muôn nơi , bỏ hết về 
Mộng đến mộng đi, thân chẳng dính 
Mộng tàn ngồi ngẩn vuốt hàng mi. 
Hữu Nguyên dịch 

Ngọ Thụy 
Thụy hồi ngọ vũ tứ khinh yên 
Tưởng cá hàn phong phất diện tiền 
Ðình thọ hoàng hoa thành huyễn sự 
Khúc quăng an chẩm bảo cô miên. 
Tuệ Sỹ 
Ngủ Trưa
Tỉnh giấc, mưa trưa, ý nhẹ bay 
Tưởng cơn gió lạnh thổi qua mày 
Cây sân hoa cúc thành hư huyễn  
Ôm mộng riêng mình, gối cánh tay.  
Hữu Nguyên dịch
Tự Vấn 
Vấn dư hà cố tọa lao lung 
Tự chỉ khinh yên bạn ngục khung 
Tâm cảnh tương trì kinh lữ mộng 
Cố giao già tỏa diện hư ngung. 
Tuệ Sỹ
Tự Hỏi
Hỏi sao thân lại trong lao lý 
Tự chỉ khói giăng kín trại tù 
Tâm cảnh giằng co tan mộng khách 
Nên mang cùm ngó bãi hoang vu .
Hữu Nguyên dịch
Thạch Bích
Thạch bích tranh vanh già mộ vân 
Lung trung nan kiến nhật tây trần 
U nhân không đối u quang lý 
Thiên cổ văn chương thiên địa tâm 
TUỆ SỸ
Vách Ðá
Chênh vênh vách đá che mây 
Trong tù khó thấy trời Tây chiều hồng 
Bóng mờ ẩn giả nhìn Không 
Ý văn muôn thuở, tấm lòng trời cao. 
Hữu Nguyên dịch
Lãn Tiên Xứ
Thần tiên đáo thử luyện kim đan 
Vô tửu vô hoa đan bất thành 
Suy khước hồng lô ngã thụy bãi 
Thử thân phi hửu khởi tằng sanh. 
Tuệ Sỹ
Xứ Tiên Lười
Thần tiên đến luyện thuốc trường sinh 
Không rượu, không hoa thuốc chẳng thành 
Xô đổ lò hồng ta ngủ nghỉ 
Thân nầy đâu đã có lần sanh. 
Hữu Nguyên dịch
Tự Trào
Sơn trung ẩn ngọa nhất tàn tăng 
Mộng mị huyên hoa giác cánh hoang 
Ðộc đối thanh tùng khoa sở ngộ 
Bách dư niên hậu sử truyền đăng. 
Tuệ Sỹ 
Tự Trào
Trong non nằm ẩn một sư “tàn” 
Mộng mị ồn ào, tỉnh lặng câm 
Riêng đối tùng xanh khoe sở ngộ 
Sử còn truyền tụng quá trăm năm. 
Hữu Nguyên dịch