vừa coi bài báo nói về "vị trí người châu á" (thông qua đó bàn về giáo dục), của một vị giáo sư người việt đang giảng dậy ở mỹ. không muốn chơi trò bó đì se mình (body shaming) đâu, nhưng vị giáo sư này có quả mõm hệt mõm anh osin. mõm vẩu theo nghĩa đen, thật là bất hủ. nhìn quả mõm ngộ nghĩnh của vị giáo sư, mình không khỏi bật cười lòi tói. thế nhưng bài viết của giáo sư thì không buồn cười chút nào. đọc xong, chỉ thở dài, mà thôi.
trước hết, vị giáo sư khẳng định, vị thế người châu á (trong đó có người việt, dĩ nhiên) đang lên cao trong xã hội âu mẽo. vị thế cao được chứng tỏ bằng việc người châu á có thu nhập cao, có vị trí trong các cty lớn..., nghĩa là, người châu á đang rất thành công.
tiếp đó, ngài giáo sư cho rằng, nguyên nhân của thành công đến từ đặc điểm giáo dục châu á. rằng giáo dục châu á "ít khai phóng" hơn phương tây nên gặt hái thành công.
trích nhời dáo xư: "giáo dục con cái theo văn hóa phương Đông, chú trọng việc hiếu học và chăm chỉ, và quan trọng là … ít “khai phóng” hơn các sắc dân khác".
tiếp đó, ngài dáo xư phê phán việc trong nước đang hô hào khai phóng.
trích tiếp: "Trong khi đó thì nhiều người ở Việt Nam bây giờ lại hô hào đạp đổ cái nền tảng giáo dục gia đình theo văn hóa Á châu để học mấy cái “khai phóng” của Tây mà không có một cơ sở khoa học nào".
tôi không muốn tranh luận với vị dáo xư này, bởi vì xuất phát điểm của chúng tôi quá khác biệt. rõ ràng, chúng tôi đang quan niệm về "thành công" và "khai phóng" theo những cách hết sức khác nhau.
khai phóng là gì, thì kant đã biên hẳn một tiểu luận để giải đáp rồi (các bạn tìm đọc tiểu luận này trên trang talawas). rằng khai phóng nhằm đưa con người thoát khỏi tình trạng vị thành niên (bà thái kim lan, người dịch tiểu luận của kant, chú giải khá rõ chữ "vị thành niên" trong tiếng đức. à, bà thái kim lan mõm cũng vẩu, song rất uyên bác, khả tín), con người làm chủ bản thân, biết tự suy xét, có phẩm giá, có đạo đức, biết rung động trước cái đẹp, biết tự trọng, và dĩ nhiên, không lói ngọng. tóm lại, giáo dục (dậy) khai phóng là giáo dục để con người trở thành con người theo nghĩa cao đẹp nhất: con người tự do!
từ liberal có nghĩa là tự do, cũng có nghĩa là giải phóng. giải phóng con người khỏi tình trạng động vật, vị thành niên. chủ trương giáo dục khai phóng có từ thời hy lạp cổ đại, các tiền bối aristotle, plato đều đồng tình chủ trương này. họ quan niệm còn cụ thể hơn, tới từng bộ môn. những bộ môn khai phóng, như siêu hình học, đạo đức học, nghệ thuật học....
tới đây thì ta thấy đặc điểm khá rõ của giáo dục khai phóng: không tạo ra chuyên gia, không tạo ra thợ giỏi, mà tạo ra một ông người công chính và thiện hảo. các bộ môn khai phóng không nhằm kiếm tiền, mà chỉ để hoàn thiện ông người.
đúng là giáo dục khai phóng sẽ không cho ta chức tước, địa vị, tiền bạc, như vậy, giáo dục khai phóng sẽ không mang tới sự "thành công" theo cách vị dáo xư kia quan niệm.
ngắn gọn, là truyền thống giáo dục châu á, trong đó có người việt, là tạo ra gà đá. học để đi thi, học để làm quan, học để làm bất cứ gì mang lại thành công, ngoại trừ làm một con người công chính và thiện hảo và tự do. lối học như ngài dáo xư tâm đắc, dân gian kêu: học gạo!
cuối cùng, tôi muốn nhắc lại: tôi không tranh luận. học gạo hay hoc khai phóng là tùy ở quan niệm, tùy xác quyết tín điều, tùy hệ giá trị của mỗi người.
nhìn chung, mõm vẩu thì học kiểu lồn gì mõm vẫn vẩu thôi
Hello, my name is Bao.
No comments:
Post a Comment