CÓ NHẤT THIẾT PHẢI HỌC ĐẠI HỌC?

 CÓ NHẤT THIẾT PHẢI HỌC ĐẠI HỌC?

- Viết cho các con Minh Hoàng, Dương Lâm -

1.

Câu hỏi này Ba đặt ra cho mình từ năm 2009, tới nay đã 14 năm.

Trước đó, Ba đã học 4 năm đại học, 3 năm thạc sỹ và công tác tại một trường đại học công lập trong suốt 9 năm. Ba tiếp tục làm việc tại một trường đại học tư thục trong 2 năm và tham gia vào Hiệp hội đại học và cao đẳng Việt Nam những năm sau đó.

Ba cũng có may mắn được đi một số nước để học tập kinh nghiệm của họ về đào tạo nghề và giáo dục đại học. 

Và trong hơn 10 năm, Ba được chỉ dạy bởi thầy giáo của Ba là nguyên Bộ trưởng Bộ giáo dục, với mong muốn thay đổi giáo dục nước nhà.

Đó là một ước mơ lớn mà Ba còn dang dở.

2.

Thầy giáo của Ba nói:

- Ở Việt Nam, lẽ ra bậc học mầm non phải được dạy dỗ, đào tạo bởi những người có trình độ rất cao như tiến sỹ để tạo nền. Nhưng tiếc thay, Mầm non và Tiểu học được các thầy cô tốt nghiệp cao đẳng dạy dỗ. Trung học cơ sở và Trung học phổ thông do Cử nhân đào tạo. Thạc sỹ đào tạo Cử nhân. Tiến sỹ đào tạo thạc sỹ. Cứ như vậy, nếu ở đâu đó sai lầm thì sẽ sai một chuỗi...

Năm 2009, Ba chứng kiến làn sóng thất nghiệp lan tràn trong toàn bộ xã hội đối với cử nhân, kỹ sư ra trường.

Khi đó báo chí liên tục đưa tin về vấn đề "khủng hoảng đầu ra", "đào tạo không theo nhu cầu xã hội", "cử nhân thất nghiệp"... đến tận năm 2014.

Nhiều cử nhân, thậm chí thạc sỹ phải bỏ bằng đi xin việc làm công nhân ở các khu công nghiệp.

Sau đó, Uber rồi Grab ra đời, vấn đề thất nghiệp của cử nhân được giải quyết. Và Việt Nam có lẽ trở thành một trong những quốc gia có số lượng tài xế, xe ôm với trình độ đại học cao nhất thế giới.

Cùng thời điểm đó, làn sóng bán hàng đa cấp lan rộng, cũng thu hút đông đảo lực lượng sinh viên, kỹ sư, cử nhân tham gia.

Rồi gần đây, có vẻ như việc bán hàng online về cơ bản đã giải quyết nốt vấn đề còn lại.

Có lẽ không cần thống kê chi tiết, Ba cũng chắc chắn một điều:

"Trong 10 năm từ 2007 đến 2017, các trường đại học ở Việt Nam đã cung cấp số lớn nhân lực cho các lĩnh vực: công nhân khu công nghiệp, bán hàng đa cấp, chạy xe ôm và bán hàng online".

3.

Ba công tác ở lĩnh vực nghề nghiệp dành cho thanh niên trong một thời gian dài. 

Điều thường thấy nhất là sinh viên tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng trong những năm qua vô cùng thiếu và yếu các kỹ năng tạo thu nhập từ bằng cấp của mình.

Họ bị tác động rất lớn bởi cha mẹ, gia đình trong việc định hướng nghề nghiệp. Mà những bậc phụ huynh đó phần đông cũng theo quán tính.

Rất nhiều bạn bè của Ba cho rằng, phải đi học đại học mới thành công. Họ cũng nai lưng ra làm việc để chu cấp cho con cái học chính, học thêm và phải có bằng đại học.

Rất hiếm phụ huynh cho rằng con cái cần cân nhắc khi học đại học.

Một chút hư vinh có con cái đỗ đạt, một chút yêu thương mong con mình bằng bạn bằng bè, một chút thiếu thông tin thời đại, một chút áp lực từ đám đông... đã khiến họ tìm cách cho con cái có học vị cao. 

Những người có điều kiện khá hơn lại tìm hướng cho con đi du học nước ngoài

Để rồi những đứa trẻ đó mất đến 18 năm học tập mệt mỏi, sau đó lại làm lại từ đầu trong câu chuyện kiếm sống...

Có vẻ như mọi người mải chìm đắm trong guồng quay ĐI HỌC mà không để ý mục đích của học tập.

Và trả lời được câu hỏi:

- Làm thế nào để con mình sớm có khả năng tự lập, nuôi sống bản thân, hạnh phúc và có thể sẽ đóng góp cho xã hội những giá trị tích cực.

4. 

Học để kiếm tiền nuôi sống bản thân?

Nếu chỉ đạt yêu cầu đó thì có vô vàn cách mưu sinh.

Và khi cần kiến thức gì để phục vụ việc đó thì mới học tập bổ sung.

Vậy những điều cần có như:

- Mục đích sống

- Kỹ năng giao tiếp xã hội

- Kỹ năng thích ứng hoàn cảnh

- Tri thức ứng dụng thực tế, tránh lý thuyết suông

Sẽ được tích lũy vào lúc nào?

Ba không thấy điều đó rõ nét trong giáo dục học đường hiện nay.

Điều Ba cần là các con sẽ có kỹ năng sinh kế cơ bản trước khi tiếp cận những điều cao siêu, lãng phí.

Sau đó, vui vẻ làm việc mình yêu thích để nuôi sống bản thân, gia đình. Dư sức thì phụng sự xã hội.

Thế nên, Ba sẵn sàng ủng hộ nếu các con muốn học nghề hay làm công việc mình thích mà không cần học đại học.

Còn nếu học đại học, Ba vẫn ủng hộ với quan điểm đó là một môi trường giao lưu, kết nối như một câu lạc bộ. Học xong, sẽ phải học lại rất nhiều thứ và chấp nhận tối thiểu 4 năm thanh xuân trôi qua.

5. 

Ba có quen biết một số người thành công trong lĩnh vực kinh tế, xã hội mà chỉ tốt nghiệp phổ thông. Thú vị là nhân viên của họ lại toàn là cử nhân, thạc sỹ, tiến sỹ... nhưng họ lại không làm hoàn toàn đúng chuyên môn đã được đào tạo. Kỹ sư, cử nhân làm lái xe, giao hàng là chuyện rất thường thấy.

Ba cảm thấy họ đã dành thời gian ưu tiên cho việc cần làm khi còn tuổi trẻ.

Nếu cho Ba làm lại, Ba sẽ tìm công việc yêu thích để tạo thu nhập, tích lũy kinh nghiệm rồi sau đó học nâng cao những gì cần thiết.

Cuộc đời là mái trường học tập thực tế nhất, cũng là nơi các con sẽ phải vượt qua các kỳ thi không bằng cấp nhưng rất công bằng trong tuyển chọn và đào thải.

Ba viết bài trước khi khai giảng năm nay, để cùng bên các con, thấu hiểu và đồng hành.

Ba trích lại bài thơ Ba viết cách đây 8 năm cho Dương Lâm, khi con dự lễ khai giảng năm lớp 1. Kèm theo hình ảnh của hai Ba con ngồi vỉa hè năm đó...

----

THƯ GỬI CON NHÂN NGÀY KHAI GIẢNG

Đêm trằn trọc, sáng vội vàng con dậy

Theo chị con, tới lớp buổi đầu năm

Rất hân hoan, cờ đỏ vẫy, tay cầm

Ngày nhập học, không phải mang sách vở...

Ba dõi theo, rồi nhìn trời than thở

Nghĩ thương con mà chẳng biết làm sao

Cái cổng trường, càng ngắm thấy càng cao

Mẫu giáo, phổ thông - 15 năm - tu luyện!

Rồi đại học 4 năm, cắm đầu "khổ chiến"

Để lơ ngơ xin việc - một mảnh bằng

Con đường học hành, cứ thế thẳng băng

Chưa kể đến học cao hơn thế...

Để mông chai, lưng chùng, vai xệ

Cõng trên người hàng tấn sách giáo khoa

Đêm ngủ giật mình, kiến thức vẫn nở hoa

Toàn những thứ, đến Ba còn bó gối

Gắng lên con! Thày cô không có lỗi

Cứ tiến lên! Phía trước, tiến lên đầu

Bởi tương lai phía trước chẳng biết đâu

Nên phải học, học nữa và học mãi

Con còn trẻ, cuộc đời chưa từng trải

Hàng triệu người cũng phải học như con

Muốn nhàn thân, thì cứ thế lối mòn

Chỉ cần nhắm mắt, gò lưng tôm nhẫn nại

Rồi lấy vợ, sinh con và sẽ lại

Được như Ba, ngày khai giảng – Viết thư!

05.09.2017

- Một người Cha sợ đi học -👨‍🎓

----

Chú thích thêm, hiện kiến thức của Ba đến từ sách vở, thực nghiệm, học tập người có chuyên môn và từ internet lớn hơn rất nhiều kiến thức từ nhà trường. Các con có thể thấy điều đó ở Ba hàng ngày, vẫn học và thực hành.