MỸ HỌC

MỸ HỌC.

Ngoại trừ Mỹ học Mac – Lê, dựa trên tiền đề “ phản ánh luận” là môn mỹ học thống trị một thời ở những nhà trường nghệ thuật xã hội chủ nghĩa, thì mỹ học Kant có sức sống lâu bền nhất đối với môn “ Triết học phân tích về nghệ thuật” hiện đại.

Trong sáng tạo nghệ thuật, Kant đánh giá cao trí tưởng tượng. Ông viết trong “ Phê phán năng lực phán đoán:

“ Trí tưởng tượng thực ra là có sức mạnh hết sức lớn để hầu như sáng tạo ra một Giới Tự Nhiên Khác từ chất liệu mà tự nhiên Hiện Thực mang lại cho nó”

Với khái niệm “ Giới tự nhiên khác”, có vẻ Kant muốn phê phán những trào lưu nghệ thuật của chủ nghĩa tự nhiên theo nguyên lý “ mô phỏng thực tại” từ thời Aristot cho đến lúc bấy giờ - tức thời khai minh – và sau này là chủ nghĩa hiện thực “ phản ánh thực tại” của thời XHCN.

Tất nhiên, Kant không vứt bỏ hiện thực, mà với ông, hiện thực là chất liệu để trí tưởng tược tác tạo ra một tự nhiên khác mà thôi.

Những nghệ sĩ “ mô phỏng” hay “ phản ánh” đều có thể ngoác miệng cãi, rằng chúng tôi cũng tưởng tượng đấy chứ.

Nhưng Kant phân biệt rất rõ hai loại tưởng tượng : Tưởng tượng Tác Tạo – hay là quan năng nhân thức tác tạo – khác hoàn toàn với tưởng tượng Tái Tạo, chỉ là sự liên tưởng thường nghiệm.

Ông viết:

“ Trí tưởng tượng Tái Tạo – khác với trí tưởng tượng Tác Tạo – là sự tổng hợp phục tùng những qui luật thuần túy THƯỜNG NGHIỆM, đó là sự LIÊN TƯỞNG”

Thuần túy thường nghiệm hiểu nôm na là Kinh Nghiệm thường ngày, sẽ nhàm chán rất nhanh, và hầu hết nghệ thuật tự nhiên chủ nghĩa, hiện thực chủ nghĩa đều chỉ phát huy trí tưởng tượng loại này.

Không phủ nhận trí tưởng tượng này cũng làm nên những tác phẩm đỉnh cao, những kiệt tác, nhưng rõ ràng nghệ thuật hiện đại – đặc biệt là nghệ thuật phương tây như là thơ ca, hội họa ... – sẽ không thể phát triển nếu không có loại tưởng tượng thứ hai, như Kant nói, là tưởng tượng Tạo Tác, làm ra cái mới, cái chưa từng có, cái không theo qui luật....

Thoát ly khỏi qui luật của sự liên tưởng ( liên hệ), ta sẽ có, vẫn từ chất liệu của giới tự nhiên nhưng lại được ta xử lý thành một chất liệu khác, vượt lên trên giới tự nhiên.

Kant gọi những biểu tượng như thế của trí tưởng tượng là những Ý NIỆM THẨM MỸ, những ý niệm nỗ lực vươn tới cái gì nằm bên ngoài ranh giới của kinh nghiệm và do đó chúng đến gần với một sự trình bày về những khái niệm của lý tính....

Và Kant tiếp tục đi xa hơn.

Xa đến đâu thì he he... biên sau.

2 - Hê hê... các em Cao Ly phục vụ chu đáo, hát hò nhiệt tình, cơ mà rất nghiêm túc nhé!

Bảo ngồi sát sát vào anh tý, nó không ngồi đâu, rất e thẹn và giữ khoảng cách. Suy ra, Ủn rất đáng khen.

Dịch vụ nhiệt tình, nhưng không để mất phẩm giá, đó là sự khác biệt giữa gái Cao Ly và gái Mõm vẩu.

Trong khi mình cố " tưởng tượng" thì gã ngồi cạnh cứ cắm mặt vào ăn là sao nhở?

He he